۱۷ آذر 1318 مردی پا به عرصه دنیا گذاشت که امروزه نامی آشنا برای دوستداران تمام ژانرهای سینمای ایران است.

داریوش مهرجویی از آن دسته کارگردانانی است که کسی نمی تواند بگوید ژانر اصلي کارهایش چیست. همواره نام کیمیایی، بنی اعتماد و درخشنده با سینمای اجتماعی، نام طهماسب و جبلی با سینمای کمدی، نام تقوایی، بیضايی و کیارستمی با سینمای متفاوت، حاتمی کیا و مرحوم ملاقی پور با سینمای جنگ همراه بوده و هست ولی نیک که بنگریم خواهیم دید که مهرجویی در تمام ژانرها فیلم ساخته و فیلم هایش را هم به گونه ای ساخته که هر کدام سرآغاز یک فصل و یا تحول عظیم و یا یک تغییر دید به آن ژانر بوده است.

آنگاه که سینمای ایران حرفی برای گفتن نداشت با ساخت فیلم "گاو" و عینیت بخشی به داستان غلامحسین ساعدی آنچنان سینمای ایران را تکان داد که سال های سال گاو مش حسن نمادی برای شروع موج نوآر سینمای ایران شد.

مهرجویی در سال های قبل انقلاب با ساخت "الماس 33"، "آقای هالو"، "پستچی" و "گاو" نامی برای خود دست و پا کرد و این روند را در سال های بعد از انقلاب با فیلم های "بمانی"، "درخت گلابی

، "مهمان مامان"، "هامون" ، "اجاره نشین ها"، "سارا"، "لیلا"، "پری" و "سنتوری" کاری با سینمای ایران کرد که کمتر کسی کرده بود.

تا آنجا که برخی شکوفایی سینمای ایران به عنوان یک هنر را به بعد و قبل از مهرجویی تقسیم می کنند.

مهرجویی از آن دسته کارگرداناني است که نمی توان برای او ژانر قايل شد زیرا وی در تمام ژانرها کار ساخته است از سه گانه لیلا، پری و سارای او که دید اجتماعی کارگردان را به نمایش گذاشته تا فیلم کمدی اجاره نشین ها و یا فیلم فلسفی و متفاوت هامون و گاو همگی نشان می دهد که مهرجویی آنچنان شیفته یک ژانر خاص نمی شود که در آن به تکرار بیافتد مانند آنچه که خیلی ها برای کیمیایی در نظر می گیرند.

شاید کمتر کسی بتواند خالق شخصیت هایی مانند حمید هامون (بازی خسرو شکیبایی)، عباس آقای سوپرگوشتی (با بازی عزت الله انتظامی)، لیلا (با بازی لیلا حاتمی)، مادری مهربان و خانه دار و آبرودار در میهمان مامان (با بازی گلاب آدینه) باشد که هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند و نماینده قشر، جامعه و یک زمان هستند هیچ کس مانند مهرجویی نمی تواند خالق فضایی که یک سر آن مردی مانند مش حسن ایستاده و طرف دیگرش حمید هامون باشد.

شاید این شخصیت ها فقط می تواند برآمده از ذهن یک فارغ التحصیل فلسفه از دانشگاه U.C.L.A آمریکا و با ذهن یک شیفته سفره های ایرانی و مراودات حياط هاي خانه های قدیمی باشد.

در سینمای جهان اقتباس از آثار ادبی یک اصل مهم است که این اصل در ایران فراموش شده و اگر مهرجویی نبود می توانستیم به راحتی شاهد فراموش شدن کلی این اصل مهم باشیم.

شاید هیچ کس به اندازه مهرجویی به فیلم کردن کتاب ها و رمان ها در ایران علاقه نداشته و ندارد و جالب اینکه برای او نویسنده فرق نمی کند از سلینجر و ایبسن گرفته تا غلامحسین ساعدی و هوشنگ مرادی کرمانی همگی در آثار مهرجویی شریک شده اند و کتابهایشان به دست این کارگردان 68 ساله ایرانی به فیلم تبدیل شده است.

شاید یکی از دلایلی که نگاه کردن، دقت کردن و تفکر کردن را در فیلم های مهرجویی واجب می کند همین اصل باشد یعنی به دلیل آنکه فیلم های مهرجویی پشتوانه ادبی دارند قابل تامل باشند البته به هیچ وجه نمی توان قدرت پرداخت بالای آثار ادبی مهرجویی را نادیده گرفت که کم نبوده اند کارگردانانی که با ساخت فیلمی از روی یک اثر ادبی نه تنها فیلم خوبی نساخته اند که خاطره بدی نیز از کتاب در اذهان باقی گذاشته اند.

از دیگر ویژگی های فیلم مهرجویی می توان به پرداخت خوب، بازی درست با کلمات و ميزانسن هاي درست اشاره کرد که همواره سعی کرده با کنار هم چیدن درست عوامل فیلمی بسازد که خاطره انگیز باشد چنانچه که بعد از سال ها هنوز هم دیدن فیلم هامون و یا گاو و مهرجویی خالی از لطف نیست.

این عضو رسمی فرهنگستان هنر چندسالی است که حضورش را جدی تر در سینمای ایران دنبال کرده هر چند فیلم سنتوری او با بی مهری کماکان در انتظار اکران نشسته است و یا ضایع شدن حق او برای گرفتن سیمرغ بلورین جشنواره فجر که در حضور او و فیلم خوب و منظمش، سیمرغ به فضای فیلم بسیار ضعیف "روز سوم" محمدحسین لطیفی پر کشید ولی گویا این مرد تمام فصول سینمای ایران با ساخت فیلمی در ژانر دفاع مقدس می خواهد نشان دهد که هنوز هم بسیاری از حرف ها باید از طریق دوربین او زده شود.

شاید کمتر کسی این موضوع را بداند که رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی (ره) از فیلم گاو وی تقدیر به عمل آورده اند.

17 آذر 1318 سالروز تولد مردی است که او را برای همه ژانرها، همه موقعیت ها و همه فصول سینمای ایران احتیاج داریم، داریوش مهرجویی مردی برای تمام فصول سینمای ایران.